ⓘ Biosistematika

Biološka klasifikacija

Biosistematika ili biološka sistematika ili kratko sistematika je nauka o diverzifikaciji prošlih i sadašnjih životnih oblika, srodničkih i drugih odnosa izmedu živih bića tokom vremena. Odnosi se mogu predočiti kao evolucijsko stablo. Filogeneza ima dvije komponente, grananja i dužina grana. Flogenetska stabla vrsta i viših taksona se koriste za proučavanje evolucije osobina i distribuciju organizama. Bioistematika se, drugim riječima, koristi za razumijevanje historije evolucije života na Zemlji.

Jedinka

Jedinka je osnovna organizaciono–funkcionalna – autonomna biološka cjelina i osnovni oblik postojanja pripadnika svih vrsta živih bića. Ona je svojevrstan, jedinstven sistem homeostatske autoregulacije i samoodržavanja. Zahvaljujući tim osobinama i sposobnostima, a u neraskidivoj vezi sa životnom sredinom, individua osigurava sopstvenu egzistenciju i kontinuitet vrste kojoj pripada. Drugim riječima, općebiološka definicija jedinke nezaobilazno podvlači njenu prostornu i vremensku odredenost te stalno usaglašavanje odnosa izmedu organizaciono–funkcionalnog integriteta i neizbježnih uticaja ...

Kladogram

Primjer horizontalnog kladograma Kladogram je dijagramski prikaz filogenetskih veza i odnosa posmattranih taksona ili drugih jedinica posmatranja u kladistici. Pritom to nije filogenetsko stablo jer ne pokazuje kako su ili koliko preci povezani i/ili koliko su se potonji promijenili. Mnoga evolucijska stabla se, medutim, mogu rekonstruirati iz vjerodostijnih kladograma. Kladogram uključuje linije koje se granaju u različitim smjerovima i završavaju na tejedinicama posmatranja grupama organizama. Postoji više oblika kladogramâ, ali svi imaju grane koje se razgranavaju iz čvorišta prethodnih ...

Filogeneza

Filogeneza je proces odredene skupine organizama svih razina biosistematske klasifikacije. To je, dakle proces tog postanka, a nauka koja ga proučava je filogenija. Može biti zanimljivo da je nedopustivo mnogo primjera, pa čak i mnoštvu univerzitetsku udžbenika, u kojima se ova dva pojma poistovjećuju. Jedno je proces, a drugo je nauka koja ga proučava i objašnjava njegov izvor, faktore, tok i moguću budućnost u historiji života na Zemlji. Oba pojma se takoder brkaju sa pojmom filogenetika, koji se afirmirao tek nakon uvodenja molekulsko-analitičkih metoda u objašnjenje filogeneze, tj. u f ...

Mamalogija

Mamalogija je biološka, odnosno zoološka nauka o sisarima – klasi kičmenjaka koje karakterizira homeotermni metabolizam. Mamalogija je takoder poznata i kao mamaliologija, mastologija, teriologija i terologija. Postoji oko 4.200 različitih vrsta životinja koje se smatraju sisarima. Glavne grane koje proučavaju sisare suključuju njihovu evoluciju, taksonomiju i biosistematiku i tako, hijerarhijski silaznim redom, sve do molekulske biologije. Istraživači koji se bave mamalogijom zovu se mamalozi. Mamalogija se grana u taksonomski orijentiranediscipline, kao što su: Cetologija nauka o kitovim ...

Protozoologija

Protozoologija je zoološka nauka koja proučavanje protozoa. Ovaj termin je donekle zastario, jer je razumijevanje evolucije eukariotskih ćelija, nakon njegovog formuliranja, znatno uznapredovalo. Razvoj ove nauke je započeo krajem sedamnaestog stoljeća, kada je Anton van Leeuwenhoek, holandski istraživač prvi primetio protozoa zahvaljujući sopstvenim poboljšanjima u mikroskopiji.

Filogenija

Filogenija je biološka nauka o filogenezi, tj. historija evolucije svake vrste ili bilo koje više sistematske kategorije, posebno u odnosu na linije porijekla i medusobne relacije većih evolucijskih kategorija organizama. Filogeneza je, dakle, proces postanka odredene biosistematske kategorije organizama, a filogenija je nauka koja taj proces proučava. U osnovi, filogenija počiva na univerzalno prihvaćenim postulatima u naučnoj zajednici o zajedničkom porijeklu svih živih bića. Izvorno je zasnovana na spoznaji da su različite vrste biljaka i životinja potekle od zajedničkih predaka. Dokazi ...

Pravci evolucije

Pravci evolucije su različiti vidovi filogenetske transformacije, odnosno različito usmjereni putevi dugoročnog evoluiranja organizama i njihovih skupina. Općenito gledajući, ti pravci mogu biti: alomorfoza alogeneza, te aromorfoza arogeneza anamorfoza anageneza, progresivni – telomorfoza telogeneza. katamorfoza katageneza regresivni – hipomorfoza hipogeneza i hipermorfoza hipergeneza. Pritom valja naglasiti da se ova evolutivna usložnjavanja i pojednostavljivanja odnose na morfološko-anatomsku, fiziološku i svaku drugu adaptaciju organizma, a ne na evolucijske potencijale. Jednostavno, to ...

Fenotip

Fenotip čine sva formirana svojstva tog organizma. To je sveukupnost onoga što se može uočiti ili zaključiti o nekoj individui, izuzimajući njenu genetičku supstancu. Pojmove fenotip i genotip u nauku je uveo danski botaničar Wilhelm Johannsen. Fenotipska svojstva se mogu posmatrati parcijalno ili kompleksno. Fenotipom se označavaju i odredene skupine organizama sa odgovarajućim zajedničkim svojstvima. Medutim, organizam nije prosti zbir jedinačnih osobina i elemenata, a posjedovanje jednog gena ne znači da njegovi nosioci nužno imaju odgovarajuće obilježje. Rezultanta interakcije gena i s ...

Citotaksonomija

Citotaksonomija je biološka nauka o klasifikaciji živih bića – taksonomija prema njihovim srodničkim odnosima, na bazi citoloških pokazatelja. Citotaksonomske metode počivaju na molekularnogenetičkim i hromosomskim analizama. Dosadašnja praksa, medutim, najčešće podrazumijeva proučavanje hromosomskih garnitura hromosomskih komplementa, hromosomskih setova, tj. taksonski karakterističnog haploidnog n i diploidnog 2n broja hromosoma u gametima i somatskim ćelijama. Pored ovih parametara, posebno su značajni dužina i oblik hromosoma, položaj centromere, relativna dužina hromosomskih krakova i ...

Taksonomija

Taksonomija ili taksonomska shema je praksa i nauka o pojedinačnoj klasifikaciji. Izvorno, termin taksonomija ondnosi se samo na klasifikaciju organizama ili njihovu pojedinačnu klasifikaciju. U širem, općenitijem smislu, ona se može odnositi na klasifikaciju stvari ili koncepata, kao i na principe na kojima se temelji takva klasifikacija. Taksonomija se razlikuje od meronomije koja se bavi klasifikacijom dijelova cjeline. Mnoge taksonomije imaju hijerarhijsku strukturu, ali to nije uslov. Taksonomija koristi taksonomske jedinice, poznate kao "takson" - taksoni.

Kladistika

Kladistika je biološka disciplina koja odredivanje veze I odnose izmedu pojedinih taksonomskih kategorija organizama na bazi izvedenih sličnosti. Ona je danas najprominentnija od nekoliko pristupa filogenetske biosistematike jer uvažava evolucijske odnose živih bića. Kladistička analiza je osnova za veliki broj pristupa biološkoj klasifikacijii, koji pokušavaju da što vjerodostojnije grupiraju posmatrane kategorije živih bića grupišu na osnovu njihove evolucijske srodnosti. Nasuprot kladistici, fenetika to čini na osnovu njihove sveukupne sličnosti, a neki klasičniji pristupi se zasnivaju ...

Hydrozoa

Hydrozoa su taksonomski razred pojedinačno vrlo malih, grabežljivih životinja, nekih samotnih i nekih kolonijalnih, koje najviše žive u slanoj vodi. Kolonije kolonijalnih vrsta mogu biti velike, a u nekim slučajevima tako specijaizirane životinje ne mogu preživjeti izvan kolonije. Nekoliko rodova unutar ovog razreda živi u slatkoj vodi. Hidrozoa su srodni meduzama i koralima, a pripadaju koljenu Cnidaria. Neki primeri hidrozoa su slatkovodne meduze, slatkovodni polipi, Obelia, Physalia physalis, Chondrophora, "Zračne paprati" i ružičasti hidroidi.

Siphonophorae

Siphonophorae ili Siphonophora, sifonofore grč. σίφων - siphōn = cijev + φορος - phoros, pherein = nositi), je red Hydrozoa, razreda morskih životinja iz koljena Cnidaria. According to the World Register of Marine Species, the order contains 188 species. Iako se može činiti da je sifonofor individualni organizam, svaki je primjerak u stvari kolonijalni organizam, u zajednici koja se sastoji od malih pojedinačnih životinja koje se zovu zooidi sa posebnom funkcijom za opstanak. Većina kolonija su duge, tanke, prozirne plutajuće zajednice koji žive u zoni pelagijala. Neki sifonofori, poput ot ...

DNK-DNK hibridizacija

DNK–DNK hbridizacija općenito se odnosi na molekulsko-genetičku tehniku kojom se mjeri stepen genetičke sličnosti izmedu kompariranih fondova DNK sekvenci. Pritom se običbi odreduje medusobna genetička distanca organizama i/ili populacija. Široko se primjenjuje u filogeniji i taksonomiji.

Kotiledon

Kotiledon, sjemenski list ili embrionski list ili primarni klicini listovi, značajan su dio embriona unutar biljne sjemenke, a definiran je kao zametkovi listovi u biljkama sjemenjačama. Kod njih se jedan ili više njih pojavljuju prvi prilikom klijanja sjemena. Broj prisutnih kotiledona jedna je od karakteristika koju botaničari koriste za razvrstavanje cvjetnica. Vrste s jednim kotiledonom nazivaju se monokotiledone. Biljke s dva embrionska lista nazivaju se dikotiledone. U slučaju dikotiledonskih klijanaca, čiji su kotiledoni fotosintetski, kotiledoni su funkcionalno slični lišću. Meduti ...

Tonko Šoljan

Tonko Šoljan bio je akademik, ugledni svjetski ihtiolog, autor prvog naučno zasnovanog ključa za determinaciju riba Jadrana, istraživač biologije mora, medunarodno priznat stručnjak u poznavanju i organiziranju morskog ribolova i ribarstvene tehnologije.

Biološke nauke

Kao kompleksna nauka o životu, biologija obuhvata mnoštvo užih oblasti ili tzv. disciplina, koje su uključene u sistem biološkik nauka. I klasične i moderne biološke nauke su se toliko izdiferencirale da gotovo svaka ima specifičan pojmovnik, koji nije ekvivaklentan istim terminima u nekoj drugoj oblasti, u kojoj može imati i sasvim drugo, ponekad zbinjujuće značenje. Brojna su područja biologije, a slijedi kraći spisak sa konsenzusnim definicijama:

Sonja Šiljak-Yakovlev

Sonja Šiljak-Yakovlev, je renomirana bosanskohercegovačka i svjetska naučnica iz oblasti evolucijske sistematike biljaka, profesor emeritus i naučni savjetnik Nacionalnog centra za naučna istraživanja Francuske Paris-Sud, počasni doktor nauka Univerziteta u Sarajevu. Njena taksonomska skraćenica je Šiljak-Yak. Vidi:Spisak botaničara po autorskim skraćenicama

                                     

ⓘ Biosistematika

Biosistematika je klasifikacija živih bića tj. svrstavanje živih organizama u grupe zvane sistematske kategorije prema stepenu morfofiziološke sličnosti i genetičke srodnosti.

Filogenetičke veze i odnosi se obavezno uvažavaju i pri imenovanju pojedinih biosistematskih kategorija. Pokretač dvoimene nomenklature taksonomskih kategoria, Carolus Linnaeus, je postavio osnovna biosistematska načela, čije osnove su i danas na snazi. Medutim, da bi se izbjegli nesporazumi i anarhija u imenovanju odredenih taksona, odgovarajuće asocijacije svjetskih biologa, odnosno botaničara i zoologa, propisale su odvojene, danas važeće, kodekse botaničke i zoološke nomenklature, čija pravila obavezuju naučnu zajednicu na priznavanje samo onih kategorija koje su nominirane suglasno kodeksima. Ipak, za složenije biosistematske skupuine, dopušteni su izuzeci, koji se smatraju radnim pozicijama biosistematske hijerarhije. Primjer jedne od najrazradenijih hijererhiskih – subordinirajućih kategorizacija može se vidjeti u slučaju biosistematske pozicije vrste Homo sapiens, odnosno njene podvrste H. s. sapiens.

  • Carstvo: Animalia
  • Natporodica: Hominoidea
  • Porodica: Hominidae
  • Vrsta: Homo sapiens
  • Potporodica: Homininae
  • Podvrsta: Homo sapiens
  • Red: Primates
  • Koljeno: Chordata
  • Podred Anthropoidea - Catarrhini / Haplorrhini
  • Klasa: Mammalia
  • Pleme: Hominini
  • Rod: Homo
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →